Theo khảo sát tại một số bệnh viện trong nước thì có khoảng 65% bệnh nhân không hề biết mình mắc bệnh cho đến khi đi khám bác sĩ.
Một khảo sát được mang tên Vein Consult Program – VietNam 2011, vừa được công bố. Theo thạc sĩ, bác sĩ Lê Thanh Phong, trưởng đơn vị Phẩu thuật Mạch máu, bệnh viên ĐH Y Dược TP HCM, suy tĩnh mạch mạn tính là bệnh thường gặp. Những nghiên cứu quy mô lớn trên thế giới cho thấy khoảng 30-40% dân số trưởng thành bị suy giãn tĩnh mạch ở nhiều mức độ. Hàng năm, các nước phát triển tiêu tốn hàng tỷ USD cho việc điều trị căn bệnh này.
Ở Việt Nam chưa có nghiên cứu quy mô lớn nào về bệnh suy giãn tĩnh mạch. Một số nghiên cứu quy mô nhỏ được tiến hành trong vài năm gần đây cho thấy tỉ lệ mắc bệnh không thấp hơn so với các nước phát triển và phần lớn người Việt Nam không hề biết mình bị suy tĩnh mạch nên không đi khám và điều trị đúng cách.
Cuộc khảo sát năm 2011 tại một số bệnh viện trong nước cho thấy có đến 65% bệnh nhân không biết mình đang mắc bệnh. Trên thực tế, nhiều trường hợp bệnh suy tĩnh mạch mạn tính rất khó chẩn đoán, không chỉ đối với bác sĩ đa khoa mà cả các bác sĩ chuyên khoa.
Chị Thu một nhà báo tại TP HCM, mấy năm qua cảm thấy đau và khó chịu ở chân, vừa đến bệnh viện khám. Không thấy có bất kỳ dấu hiệu nào của bệnh suy giãn tĩnh mạch ở cẳng chân, nhưng với kinh nghiệm của mình bác sĩ chuyên khoa mạch máu chẩn đoán bệnh nhân bị suy tĩnh mạch chi dưới. Chị Thu được chỉ định siêu âm Doppler mạch máu ở tư thế nằm, kết quả bình thường, không phát hiện có tĩnh mạch giãn hay dòng chảy ngược. Sự khác biệt giữa kết luận của bác si chẩn đoán và kết quả siêu âm khiến chị Thu hoang mang. “ Bác sĩ khám bệnh hay là bác sĩ siêu âm đúng, tôi không biết tin vào ai?”.
Lý giải vấn đề này, bác sĩ Lê Thanh Phong cho biết, thông thường bệnh suy giãn tĩnh mạch biểu hiện ở 2 khía cạnh: triệu chứng cơ năng và triệu chứng thực thể.
Trong y học, thuật ngữ triệu chứng cơ năng đề cập đến những than phiền, cảm giác khó chịu của bệnh nhân do một căn bệnh nào đó gây nên. Triệu chứng cơ năng của bệnh giãn tĩnh mạch thường là cảm giác đau nhức, nặng chân, mỏi chân, cảm giác nóng, ngứa, co cứng hay chuột rút về đêm. Có những bệnh nhân mô tả khi đứng cảm thấy tê như máu chảy dồn xuống chân, cảm giác châm chích rất khó chịu.
Triệu chứng cơ năng thường nặng hơn khi người bệnh đứng lâu hoặc ngồi lâu, sẽ giảm nhẹ khi người đó gác chân lên cao hay đi bộ. Nó có thể trở nên tồi tệ hơn với phụ nữ đến chu kỳ hành kinh. Đa số bệnh nhân sẽ cảm thấy bớt đau và dễ chịu khi mang tất dài, băng thun hoặc khi giảm cân và tuân thủ một chế độ tập luyện thể dục thường xuyên.
Những triệu chứng cơ năng của bệnh tĩnh mạch dễ bị chẩn đoán nhầm là bệnh của xương khớp hay thần kinh ngoại biên. Điểm khác nhau quan trọng nhất là cảm giác đau và khó chịu do suy tĩnh mạch có liên quan đến tư thế của bệnh nhân và việc băng ép chân.
Thông thường nếu những than phiền của bệnh nhân gợi ý bệnh suy tĩnh mạch mạn tính, những bác sĩ sẽ cho làm siêu âm Doppler mạch máu để biết bệnh nhân có bị suy tĩnh mạch hay không. Song theo bác sĩ Thanh Phong, trường hợp siêu âm Doppler mạch máu không phát hiện bất thường cũng không thể kết luận người đó có bị suy tĩnh mạch. “ Khi ấy, bác sĩ cần yêu cầu bệnh nhân làm lại siêu âm Doppler mạch máu tại một thời điểm khác khi mà những triệu chứng trở nên rõ ràng hơn, có thể sẽ phát hiện các bất thường của hệ tĩnh mạch chi dưới”.
Một số nghiên cứu dịch tễ học cho thấy, đối với bệnh suy tĩnh mạch mạn tính, triệu chứng cơ năng ở chân thường không tương quan với dấu hiệu lâm sàng. Chẳng hạn một số bệnh nhận cảm thấy đau ở chân rất nhiều nhưng khám lại không phát hiện gì. Hoặc ngược lại bệnh nhân có giãn tĩnh mạch ngoằn ngoèo dưới da nhưng không hề cảm thấy đau nhức hay triệu chứng cơ năng nào.
Nghiên cứu về tĩnh mạch Ediburgh ở Anh tiến hành trên 1.500 bệnh nhân tuổi từ 18 đến 64 cho thấy khoảng 40% có tĩnh mạch giãn to khi khám bệnh nhưng gần như không thấy dấu hiệu đau hay khó chịu ở chân. Trái lại, 45% bệnh nhân than phiền có triệu chứng đau ở chân phù hợp với bệnh tính mạch nhưng không bị giãn tĩnh mạch. Bên cạnh đó cũng không có sự liên quan giữa triệu chứng đau và dòng chảy ngược trên siêu âm Doppler mạch máu. Điều này có nghĩa là kết quả siêu âm Doppler tĩnh mạch bình thường không cho phép loại trừ bệnh suy giãn tĩnh mạch mạn tính chi dưới.
Bệnh suy hay giãn tĩnh mạch rất thường gặp. Việc chẩn đoán bệnh rất dễ nếu thấy các tĩnh mạch giãn to ngoằn ngoèo. Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp khó, chẩn đoán không ra bệnh hay chẩn đoán không chính xác có thể khiến tình trạng ngày càng nặng thêm, ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống của bệnh nhân.
EmoticonEmoticon